Verklarende woordenlijst : T

Veel gebruikte Boeddhistische woorden en begrippen
Klik op één van de bovenstaande letters

T

Tantra zoek op dit woord

(Skt. / hier: boeddhistische Tantra): deel van de Grote Weg, waarbij identificatie met verlichting en het vasthouden van de zuivere visie de belangrijkste methoden zijn. Tantrayana (Tantraweg) is in betekenis gelijk aan Vajrayana (Skt. / letterlijk: ‘Diamantweg’) en Mantrayana (Mantra-weg). Het doel, boeddhaschap, wordt tot de weg gemaakt. Een snelle weg naar verlichting, die echter vertrouwen in de eigen geest en een meevoelende motivatie (zie verlichtingsgeest) vereist.

Tara zoek op dit woord

Een vrouwelijke bodhisattva van het medegevoel, die met name geassocieerd wordt met het vermogen om haar volgelingen te beschermen en hen uit leed, angst en gevaar te redden. Zie ook Dolma.

Tathagata zoek op dit woord

Letterlijk: de 'Aldus-gegane', een bijnaam voor een boeddha.

Tathagatagarbha zoek op dit woord

Het zaad van verlichting, het potentieel voor boeddhaschap in elk bewust wezen.

Tengyur zoek op dit woord

(Tib.): verzameling commentaren van de Indiase meesters op het onderricht van de Boeddha (Kangyur), al naar gelang de editie tussen 225 en 256 boekdelen.

Terma zoek op dit woord

(Tib. / letterlijk: ‘verstopte schat’): door Guru Rinpoche en zijn Tibetaanse partner Yeshe Tsogyal verstopte lessen, die zodoende bewaard zijn gebleven en later door schatvinders (Tib.: Tertön) weer ontdekt werden. Ze maken een groot deel van de Nyingma-transmissie uit.

Terton zoek op dit woord

(Tib. / letterlijk: ‘schatvinder’): een vinder van verstopte teksten die op verschillende manieren door hoge leraren werden verborgen tot ze begrepen en toegepast zouden kunnen worden (zie ook Terma).

Thri zoek op dit woord

(Tib.): mondelinge uitleg van een meditatie door een lama, of in veel gevallen ook door een leerling met ervaring (zie ook Inwijding).

Tilopa zoek op dit woord

Groot Indisch meditatieleermeester (988-1069), die de totale transmisse van de Diamantweg in zich verenigde. Hij gaf deze door aan zijn belangrijkste leerling Naropa, en werd daarmee de initiatiefnemer van de Kagyu linie.

Toevlucht zoek op dit woord

(Tib.: Khyab dro): de ontmoeting met de eigen boeddhanatuur. Men wendt zich tot waarden die echt te vertrouwen zijn. Men neemt toevlucht tot de boeddha als het doel, tot de dharma (de leer) als de weg en in tot verwerkelijkte sangha (de bodhisattva’s) als de vrienden en helpers op de weg. Dit zijn de zogenoemde Drie Juwelen. Op de Diamantweg neemt men bovendien nog toevlucht in de Drie Wortels. Toevlucht nemen bij een lama is de rituele start van de weg. Het legt een verbinding tussen de boeddhanatuur van de leerling en de tijdloze wijsheid van een boeddha. Bij wijze van gunstig teken krijgt men een boeddhistische naam. Ook worden er wat haren afgesneden, als symbool voor wat de Boeddha deed: na het verlaten van zijn vaderland en zijn besluit om al zijn tijd en energie te steken in het zoeken naar verlichting, sneed hij zijn haren af.

Tulku zoek op dit woord

(Tib. / Skt.: Nirmanakaya): een van de Drie Verlichtingstoestanden. Ook wel uitstralings-toestand. Drukt het vermogen van de geest uit om ongehinderd vanuit de ruimte te verschijnen. Oorspronkelijk heeft de uitstralingstoestand betrekking op een historische Boeddha. Hij is een ‘perfecte tulku.’ Sommige tulku’s herinneren zich hun vorige levens, andere niet. Een tulku is een mens die opnieuw geboren is ten behoeve van andere wezens. Hij verschijnt om hen toegang te geven tot hun boeddhanatuur. Tulku betekent ook ‘illusoir lichaam’: men is niet zijn lichaam maar heeft het, en men kan het als gereedschap voor het welzijn van alle wezens gebruiken.

Naar boven

Lama Ole Nydahl: The Source Of Happiness