Verklarende woordenlijst : B

Veel gebruikte Boeddhistische woorden en begrippen
Klik op één van de bovenstaande letters

B

Bardo zoek op dit woord

Letterlijk: 'tussen twee'. In het algemeen elke tussentoestand. In het Vajrayana-onderricht wordt gewoonlijk gesproken over zes bardo's:

1. Het stervensproces. De tussentoestand van het moment dat het individu begint te sterven tot het moment dat de scheiding van de geest en het lichaam plaatsvindt.
2. De cho nyi bardo. De tussentoestand van de ultieme essentie van de verschijnselen (de dharmata), wanneer de geest in zijn eigen essentie duikt. De eerste fase van de na-dood ervaring.
3. De bardo van wording. De tussentoestand waarin de geest zich naar wedergeboorte beweegt.
4. De bardo tussen geboorte en dood. Het gewone, wakkere bewustzijn gedurende het dagelijkse leven.
5. Droom. De droomtoestand die we ervaren tijdens de slaap.
6. Meditatieve concentratie. De toestand van meditatieve stabiliteit.

Wanneer in het Westen sprake is van 'bardo', bedoelt men gewoonlijk alleen de eerste drie hiervan, namelijk de toestanden tussen dood en wedergeboorte. Deze toestanden zijn niet meer en niet minder illusoir dan dromen en het gewone, wakende bewustzijn.

Basisoefeningen zoek op dit woord

(Tib.: Chagchen Ngöndro / letterlijk: ‘Voorbereiding op het Grote Zegel’): ze omvatten de vier algemene (of ook Vier Basisgedachten) en de vier bijzondere voorbereidende oefeningen. Bij de bijzondere, de Basisoefeningen, creëer je ontelbare goede indrukken in het onderbewustzijn. Ze vormen het fundament voor het Grote Zegel. In elk van de oefeningen komen 111.111 herhalingen voor:

1. toevlucht nemen en de verlichtingsgeest wekken bij de prosternaties
2. reinigen van leedbrengende indrukken door de Meditatie op Diamantgeest
3. weggeven van mandala’s bij de Mandala schenkingen
4. Guru Yoga, de meditatie op de lama.

Bel zoek op dit woord

ritueel voorwerp dat vaak samen met de dordje gebruikt wordt en de wijsheid respectievelijk de ruimte symboliseert. Samen duiden ze op de onscheidbaarheid van ruimte en vreugde, wijsheid en medegevoel.

Beschermer zoek op dit woord

Een beschermer. Er zijn drie soorten beschermers. 'Wereldse beschermers' (Tib.: Jigtenpa's): dit zijn niet-verlichte energievelden die in een zelf geloven. 'Door beloften gebonden beschermers' (Tib.: Damtsigpa's): deze zijn positief ingesteld door hun belofte andere wezens geen leed toe te brengen. Herkenbaar aan het wijsheidsoog op hun voorhoofd zijn de 'verlichte beschermers' (Tib.: Gonpo Nagpo en Palden Lhamo/ Skr.: Mahakala's en Mahakali's, de laatste beter bekend als Shri Devi). De belangrijkste beschermers zijn directe uitstralingen van de boeddha's, de mannelijke Mahakala's en vrouwelijke Mahakali's. Bij het nemen van de boeddhistische toevlucht verzekeren ze dat elke ervaring van de beoefenaar een onderdeel wordt van zijn weg naar verlichting.

Bevrijding zoek op dit woord

bevrijding uit de kringloop van bestaan (samsara); geestestoestand waarin alle leed – inclusief de oorzaken ervan – geheel overwonnen is. Op dit niveau vallen de ik-illusie en alle storende gevoelens weg. Pas als ook de laatste vaste ideeën over de werkelijkheid zijn losgelaten, spreekt men van verlichting.

Bhumi zoek op dit woord

Letterlijk: 'grond'. Een van de tien toestanden van verwerkelijking en activiteit die een bodhisattva doorloopt tijdens zijn ontwikkeling naar verlichting. De tien bhumi's zijn:

1. De uitermate vreugdevolle
2. De smetteloze
3. De verhelderende
4. De stralende
5. Erg moeilijk om voor te oefenen
6. De zich manifesterende
7. De vergaande
8. De standvastige
9. Uitstekende intelligentie
10. Wolk van dharma

Bodhgaya zoek op dit woord

Is een plaats in de Indiase staat Bihar. Het staat bekend als de belangrijkste van de vier voornaamste plaatsen van pelgrimage in het boeddhisme. In Bodhgaya staat de Mahabodi tempel, met de diamanten troon (vajrasana) en de Bodhi-boom. Volgens de boeddhistische traditie bereikte Gautama Boeddha verlichting onder de bodhi-boom in Bodhgaya, al zittend op de plaats waar nu de 'diamanten troon' staat. Na drie dagen en nachten van continue meditatie, behaalde hij het superieure inzicht en het einde aan het lijden, waar hij naar op zoek was. Vervolgens bleef hij nog 7 weken in Bodhgaya, welke hij doorbracht in meditatie, vooral gericht op het beschouwen van zijn ervaring van verlichting, en van de waarheid of leer (de Dharma) die hij ontdekt had.

Bodhi zoek op dit woord

(Skt.): de toestand van verwerkelijking van boeddhaschap.

Bodhicitta zoek op dit woord

(Skt.): de verlichte houding zoals uitgeroepen door de Mahayana - de aspiratie om alle bewuste wezens van het leed van het cyclische bestaan te redden en ze naar verlichting te brengen, met standvastigheid in daad en beoefening tot dat doel bereikt is. De ontwikkeling van bodhicitta is ook een essentieel deel van alle Vajrayana-beoefening.

Bodhisattva zoek op dit woord

Iemand die de grote belofte heeft gedaan om alle wezens van leed te bevrijden en ze naar verlichting te leiden.

Bodhisattva-belofte zoek op dit woord

Belofte die men kan doen om zich altijd zo goed mogelijk - met veel kracht en volharding - in te spannen voor alle wezens, totdat deze de bevrijding en de verlichting gerealiseerd hebben. De belofte wordt in de aanwezigheid van een bodhisattva gedaan en versterkt de dagelijkse motivatie.

Boeddha zoek op dit woord

(Tib.: Sangye): de naam duidt op de verlichte geestestoestand. Boeddha betekent ‘de ontwaakte.’ Sang betekent ‘volkomen gereinigd’ van alle sluiers die de helderheid van de geest verduisteren, en gye betekent ‘volkomen ontplooiing’ van alle kwaliteiten van de geest. Daartoe behoren onbevreesdheid, oneindige vreugde, grenzeloos medegevoel, wijsheid en daadkracht voor het welzijn van de wezens. De Boeddha van onze tijd is de historische Boeddha Sakyamuni, de vierde van in totaal duizend historische Boeddha’s van dit tijdperk. Elke historische Boeddha luidt een nieuwe dharma-periode in.

Boeddha van het Grenzeloze Licht zoek op dit woord

(Tib.: Öpagme / Skt. Amitabha): Boeddha van de onderscheidende wijsheid, robijnrood, zittend. Zijn handen liggen in zijn schoot en houden een schaal met de nectar van de hoogste vervulling. Zijn bewustzijnsveld is het reine land van de hoogste vreugde (Dewachen), dat men op basis van zijn belofte aan de wezens met sterke wensen kan bereiken.

Boeddha-activiteiten zoek op dit woord

ook: ‘Vier terreinen van activiteit’: ze beschrijven meevoelend, spontaan en moeiteloos gedrag, het vermogen om op het juiste moment op de juiste plaats het juiste te doen. Er zijn in totaal vier activiteiten: de kalmerende, verrijkende, fascinerende en krachtig beschermende activiteit. Ten grondslag eraan ligt het vermogen te rusten in dat wat is.

Boeddha-aspecten zoek op dit woord

Boeddhavorm om op te mediteren; belichaming van een bepaald aspect van Verlichting. De kwaliteiten van de verlichte geest drukken zich uit in vormen van licht en energie die op menselijke of goddelijke wezens lijken. De volledige identificatie van lichaam, spraak en geest met een boeddha-aspect brengt - mits men erin is ingewijd door een gekwalificeerd leraar - de geest (Tib.: yi) in contact (Tib.: dam) met zijn oorspronkelijke volmaaktheid. Yidams worden ook gezien als onscheidbaar van de eigen leraar.

Boeddha-energieën zoek op dit woord

Boeddhavorm om op te mediteren; belichaming van een bepaald aspect van Verlichting. De kwaliteiten van de verlichte geest drukken zich uit in vormen van licht en energie die op menselijke of goddelijke wezens lijken. De volledige identificatie van lichaam, spraak en geest met een boeddha-aspect brengt - mits men erin is ingewijd door een gekwalificeerd leraar - de geest (Tib.: yi) in contact (Tib.: dam) met zijn oorspronkelijke volmaaktheid. Yidams worden ook gezien als onscheidbaar van de eigen leraar.

Boeddhanatuur zoek op dit woord

de aard (natuur) van de geest, het potentieel van boeddhaschap, dat alle wezens in zich hebben.

Boeddhavormen zoek op dit woord

of boeddha-aspecten (Tib.: Yidam): één van de Drie Wortels. De oneindige eigenschappen van de verlichte geest drukken zich uit in talrijke licht- en energievormen. Door zich in de meditatie en in het dagelijks leven daarmee te identificeren, wekken ze de boeddhanatuur die in iedereen huist. Ze worden als onscheidbaar van de eigen lama gezien. Om erop te kunnen mediteren moet je de toestemming krijgen, of een inwijding van een lama die de transmissie draagt.

Naar boven

Evenementen/Agenda

Lezingen: Rotterdam...

04 apr tot 05 apr

Lees meer

Lama Ole Nydahl: The Source Of Happiness